ئەگەر مووچەخۆران نیوەی مووچەکەیان لە بانکەکاندا بهێڵنەوە چی روو دەدات؟
سەرەڕای دواکەوتنی مووچە و هەموو ئەو کێشانەی کە بۆ هاووڵاتیانی دروستکردووە، ئێستا دەنگۆی ئەوە لە ئارادایە، لەمەدوا مووچەخۆران دەبێت نێوەی مووچەکانیان لە (ATM)ەکان رابکێشن و نیوەکەی دیکەی دەبێت لە نێو کارتەکانیاندا بمێنێتەوە، ئەمە بڕیارێکی باش و دروست دەبێت، ئەگەر بێت و سیستمی پارەدان لە بازاڕ و مارکێتەکان ببێ بە ئەلیکترۆنی و هەموو فرۆشیارێک ئامێرێکی پارەوەرگرتن (POS)ی هەبێت، لەگەڵ ئەوەشدا متمانە و دڵنیایی لە بانکەکان بەرجەستە بێت، بەشداربووان پارەکانیان پارێزراوبێت و نەفەوتێت.
چۆنێتی خەرجکردنی مووچە لە وڵاتان پۆلێنکراوە بۆ سێ بەش: لە ٪50ی خەرج دەکرێت بۆ پێداویستییە سەرەکییەکانی وەک کرێی خانوو، ئاو، کارەبا، ٪30ی تەرخان دەکرێت بۆ چێشتخانە و چوونەدەرەوە و کڕینی پێداویستی ناچاری، ٪20یش پاشەکەوت دەکرێت بۆ داهاتوو و رووداوی لەناکاو و نەخوازراو.
هــێـشــتنەوەی نیوەی مووچە لە (ATM)ەکاندا، بڕیارێکی باش و دروست دەبێت، ئەگەر بێتو سیستمی پارەدان لە بازاڕ و مارکێتەکان ببێ بە ئەلیکترۆنی و هەموو فرۆشیارێک ئامێرێکی پارەوەرگرتن (POS)ی هەبێت
سوودەکانی پارەدان بە كارتی بانکیی ئەلیكترۆنی
سیستمی خەرجكردن و پارەدانی ئەلیكترۆنی هۆكارێكە بۆ ئەوەی مامەڵەی خەرجی و كڕینەكانت بە ئاسانی و لە چەند چركەیەكدا جێبەجێ بكەیت، بە گشتیش دەتوانین سوودەكانی بەكارهێنانی كارتی ئەلیكترۆنی لەم چەند خاڵەدا كورت بكەینەوە:
• بەكاربەرانی كارتی ئەلیكترۆنی دەتوانن لەهەر شوێنێك بن، پارە بگوێزنەوە بۆ سەر هەژماری یەكتر.
• لەبری بەكارهێنانی كارتە بانكییەكە، بەکاربەر دەتوانێت بە مۆبایلەكەی هەموو مامەڵەیەك جێبەجێی بكات.
• بە هۆی بەکارهێنانی کارتی بانکییەوە خەڵك متمانەی بە بانكەكان پتەو دەبێت و لەبری ئەوەی پاشەكەوت و سامانەكەی لە ماڵەوە دابنێت، لە بانكەكان دایدەنێت.
• کارتی ئەلیکترۆنی وا دەكات بانكەكان پارێزگاری لە سەروەت و سامانی هاووڵاتیان بكەن و لە دزین و فەوتاندن بیانپارێزن.
• بەکاربەر لە رێگەی مۆبایلەكەیەوە دەتوانێت وردبینی بۆ پارەكانی بكات و بە ئاسانی بزانێ بۆ چ مەبەستێك و لە چ كات و شوێنێكدا خەرجی كردووە.
• كاتێك كەسێك كارتی بانكییەكەی ون دەكات، یان لێی دەدزرێت، دەتوانێت بە مۆبایلەكەی هەژمارەكەی رابگرێت بۆ ئەوەی كەسی تر نەتوانێت بەكاری بهێنێت.
• كەس ناتوانێت بە زۆرە ملێ كەسێکی تر ناچار بكات سامانەكەی لە ئامێرەكان رابكێشیت، تەنیا بڕێكی دیاریكراو نەبێت، ئەویش لە ماوەی رۆژێكدا، هەر بۆ پارێزگاری و چاودێریش كامێرای چاودێری لە نێو بانك و وێستگەی ئامێرەكانی پارەڕاكێشان دادەنرێت.
• كەس ناتوانێت كارتی بانكی كەسێکی دیکە بەكار بهێنێت، لەبەر ئەوەی بە (فەیس ئای دی)، واتە بە روخسار و دەموچاوی خۆی دەكرێتەوە.
• دەتوانێت بە ئۆنلاین لە هەر شوێنێك بێت، هەر كاڵایەك بیەوێت بیكڕیت.
• هەر كاتێك پاشەكەوت و سەروەت و سامان و پارەدان بوو بە كارتی بانكیی، قەرزی درێژ خایەن بۆ هەر مەبەستێك لە بانكەكان بە بەشداربووان دەدرێت.
• بازرگانان سوودێكی زۆر وەردەگرن لە كڕین و فرۆشتن بە كارت و كارتی ئەلیكترۆنی و كارئاسانییەكی خێرا و پارێزراو و بەرچاویان بۆ دەكات.
• سودێکی دیکەی پارەدانی ئەلیکترۆنی، ئەوەیە رێگری لە مامەڵەکردن و بەکارهێنانی دراوی ساختە دەکات.
• پارەدان بە شێوازی ئەلیکترۆنی، ئاسایشێکی زیاتر بۆ بەشداربووان مسۆگەر دەکات، بەوەی مەترسی هەلی دزینی پارە کەمتر دەکاتەوە.
لە وڵاتانی پێشکەوتوودا پاشەکەوتی کەرتی گشتی و تایبەت لە بانکەکان، رۆڵی سەرەکی دەگێڕن لە چارەسەرکردنی کێشەی کورتهێنانی نەختینە لای حکومەت، کەوابوو دەبێت لە عیراق و هەرێمی کوردستانیش سیستمی پارەدان بۆ هەموو بوارێک ببێت بە ئەلیکترۆنی، بۆ ئەوەی حکومەت کێشەی کورتهێنانی نەختینەی نەبێت.
پێویستە هەموو فرۆشیارێک ئامێری پارەوەرگرتن (POS)ی هەبێت
